Free Web Hosting | free host | Free Web Space | BlueHost Review
Apacze

Nazwa "Apache" (uh-pach'-ee) pochodzi od słowa w języku Yuma "walczący człowiek". Rownież pochodzi z języka Zuni i oznacza wróg. Plemię Apaczy okreslało się samo jako N'de, Inde lub Tinde (Ludzie).

Język Apaczy należy do południowo Athapaskańskiej grupy językowej. Składa się na nią sześć dialektów: Apaczy Zachodnich, Chiricahua, Mescalero, Jicarilla, Lipan i Apaczy Kiowa. Apacze Zachodni (Coyotero) zmieszkują wschodnią Arizonę, łącznie z White Mountain, Cibuecue, San Carlos oraz połnocny i południowy Tonto. Chiricahua zamieszkuja południowo wschodni Nowy Meksyk, południowa Arizonę i graniczące z USA meksykańskie stany Chihuahua i Sonora. Mescalero (Faraon) żyja na wschód od Rio Grande w południowym Nowym Meksyku. Pecos River stanowi ich wschodnią granicę. Jicarilla (Tinde) zajmują tereny południowo-wschodniego Colorado, połnocnego Nowego Meksyku, i połnocno-wschodniego Teksasu, a Lipan zajmują terytorium na wschód od Jicarilla. Apacze Kiowa (Gataka), żyja na płaskich terenach południowego Colorado, Oklahomy i Teksasu.

Komancze byli dziedzicznymi wrogami Apaczy. Do czasów białego człowieka była to bezkrwawa rywalizacja. Młody wojownik zdobywał ostrogi w rytuale zwanym coup (wym. kup). Polegał on na podejściu przeciwnika i zdzieleniu go po głowie cienką gałazką. Apacze osiągneli największą sławę jako nieugięci bojownicy w obronie swojego górskiego kraju pod dowództwem Cochise, Geronimo, Mangas Coloradus, Victorio i Juh.

Wcześni Apacze byli nomadami. Dotarli nawet do południowych granic Meksyku. Polowali na bizony jak również uprawiali ziemię. Przez wieki słyneli jako najlepsi wojownicy i zcierali się ze wszystkimi którzy zapuścili się na ich tereny łowieckie. Byli rytualnymi kanibalami.

Pierwszymi najeżdzcami byli Hiszpanie. W 1598 roku doszło do pierwszego rozlewu krwi. W 1700 roku Comanche przepędzili Lipan i inne szczepy Apaczów na południe. W 1848 roku, Apacze w obronie swojego terytorium zaczeli atakować osadników. Na pomoc osadnikom przyszła regularna armia. W 1868 roku większość Apaczy, poza Chiricahua, znalazła się w rezerwatach. Ci kontynuowali walkę do 1872 roku, gdy ich wodz Cochise podpisał z rzadem U.S. pokój i przeniósł się do rezerwatu w Arizonie. Ostatnia walka Apaczy pod przywództwem Geronimo zakończyła się klęska w 1886 roku, a jej przywódca został zesłany na Florydę.

W kulturze Apaczy kobiety zbieraja pożywienie, drewno, wodę, a męzczyźni polują i bronią. Religia miała duże znaczenie. Najważniejszy był ga'ns opiekuńczy duch gór. Nadal czczony wsród Zachodnich Apaczy.

W 1680 roku populacja Apaczy szacowana była na około 5,000, a w 1989 na 30,000. W 1990 roku ponad 50 tysięcy osób podało, że ma przodków Apaczy. Większość z nich mieszka na terenie Nowego Meksyku i Arizony, a nieliczne grupy żyją w Oklahomie.

Strona główna